Instagramfähige vrije tijd

vrouw in rommelig bed.png

Een probleem hebben met het invullen van je vrije tijd is een luxeprobleem. Het feit dat vrouwen er meer last hebben van mannen is misschien ook wel een luxeprobleem, maar wel eentje dat ervoor zorgt dat je je even achter de oren moet krabben. Hoe komt het dat vrouwen er minder in slagen zich te ontspannen?

Ik zag in het onderzoek ['Lekker Vrij?', Atria&SCP, red.], en als ik met mensen sprak over dit onderwerp, veel vooroordelen bevestigd, ook bij mezelf. Het is voor mij bijna fysiek onmogelijk om te ontspannen als ik in mijn ooghoek een aanrecht vol gore vaat zie staan. There, I’ve said it. Het is niet cool, maar wel waar. En dan heb ik niet eens kinderen die in mijn volle blikveld een pan spaghetti bolognese over zichzelf uitsmeren, of die elke vrije minuut in beslag nemen met heftige voorleeseisen of eerste levensbehoeften. Bovendien lijd ik, net als veel vriendinnen, aan het syndroom altijd nuttig te willen zijn. Als ik vrij heb, moet er iets gerepareerd worden, of iets geleerd, of iets geschreven, of iemand geholpen. Het enige wat mij ertoe kan bewegen een slechte serie te bingewatchen is een goede verkoudheid of griep, die ik dan ook buitensporig vaak oploop, maar waar ik dan weer niet over wil zeuren, dan ben ik gelijk weer zo’n zeikwijf.

Stellen vrouwen hogere eisen aan zichzelf dan mannen? Is dat omdat de maatschappij zo ingericht is? Wordt jongens aangeleerd te ontspannen, ook al bungelen de stofnesten op ooghoogte van het plafond en jengelt er iemand om hun aandacht? Misschien. Waarschijnlijk. Onbewust.

Aan de andere kant: we geven graag dingen de schuld. Het weer, een ander, een God, De Mannen of de tijdsgeest. Vooral die tijdsgeest is een veelgehoord verwijt als het gaat om mensen (m/v) die zich in hun vrije tijd gejaagd voelen. Het komt allemaal door 1: internet en 2: de millenials en de patatgeneratie, die zich selfiënd door het leven bewegen. Ze hebben het druk met het verversen van hun instagramfeed, het drinken van groene smoothies en hun vijfendertig hobby’s.  Ze, of moet ik zeggen wij, hebben nooit geleerd keuzes te maken, ons ergens bij neer te leggen.

Met al die schuldigen in mijn achterhoofd was ik blij verrast toen ik onlangs in een boek van filosoof Ignaas Devisch een passage las over de Italiaanse koopman Francesco Marco Datini. Deze man leefde in de veertiende eeuw beklaagde zich in vele brieven over zijn onrust. Hij kon niet stoppen met streven naar meer bezit en status. Hij was rijk, hij was rusteloos. Hij werkte zich naar eigen zeggen ‘het ziekbed’ in - wat we tegenwoordig een burn-out zouden noemen. Devisch gebruikt dit voorbeeld om te laten zien dat rusteloosheid misschien wel in de aard van de moderne mens zit. Dat het nadelen heeft, maar ook voordelen.

Nu ging het vanavond [tijdens het programma Vrijetijdsdruk in Felix Meritis op 27 oktober - red.] vooral de nadelen, en terecht. Het ging ook over de vraag: hoe komt het toch, die druk die we voelen in onze vrije tijd? Het antwoord is natuurlijk niet eenduidig. We moeten wel vingerwijzen: naar de prestatiemaatschappij, naar de dubbele standaard waar vrouwen aan moeten voldoen, naar het feit dat we onszelf misschien te snel zielig vinden, en naar het feit dat je misschien van vrije tijd niet de ultieme ontspanningservaring moet verwachten. We moeten leren om onze smartphones uit te zetten, we moeten leren dat je niet altijd nuttig kunt zijn.

Maar, is er een oplossing?

De koopman Datini eindigde als pelgrim. Zijn tijd was niet meer versnipperd, hij had alleen nog maar aandacht voor zijn tocht, blootsvoets, gehuld in linnen, hij geselde zichzelf ten aanzien van Jezus Christus voor zijn eigen zonden te boeten.

Tamelijk omslachtig, lijkt me. Eventuele kinderen krijg je niet mee op pelgrimstocht, de kinderopvang is duur en sowieso is het best lastig om leuke selfies te maken terwijl je jezelf geselt. Toch heeft die bekeerde koopman een punt, dat in de literaire geschiedenis vaker is gemaakt: ga toch lopen. Baudelaire flaneerde, Hofstede wandelt; als het binnen je fysieke mogelijkheid ligt zou ik bijna zeggen: probeer het eens. We hebben hier niet alleen de luxe van veel vrije tijd, maar ook die van veilige straten en bossen met wandelpaden.

Een ultieme oplossing is het niet, dat begrijp ik ook wel. Zo’n wandeling moet je liggen, je moet de mogelijkheid hebben, en je moet niet iemand zijn die bij de eerste stap al denkt dat dit de beste, snelste, zingevendste en instagramfähigste wandeling ooit wordt. Je moet met jezelf overweg kunnen. Misschien is dat laatste zelfs de crux: give yourself a break. Een ander gaat ’t niet voor je doen. Mij helpt het, al jaren, om te ontspannen. Al is het alleen maar omdat ik meestal m’n telefoon vol opdrachtgevers en vrienden niet meeneem en - ik zeg dit met een schuldbewuste snik - mijn rotzooihuis niet zie als ik buiten ben. Misschien is mijn eigen gewandel daarmee een beetje lafjes; een iets beweeglijker equivalent van je vingers in je oren en een liedje zingen zodat je de echte wereld niet hoort. Maar dat die echte wereld ook gewoon doordraait als ik er niet naar luister, werkt behoorlijk louterend. Dan maar ontspannen terwijl ik vlucht.

Deze blog was eigenlijk een column, door Roos van Rijswijk voorgedragen tijdens het programma Vrijetijdsdruk van Felix in de Steigers i.s.m. Atria op 27 oktober 2016. Van Rijswijk debuteerde begin dit jaar met de roman Onheilig bij uitgeverij Querido, recenseert voor NRC Handelsblad, schrijft columns en is redactielid van Tirade, waar ze op de website ook schrijft over bijvoorbeeld mislukte vriendschappen, dronken Duitsers en literatuur. Roos is initiatiefnemer van de J.M.A. Biesheuvelprijs; de enige prijs voor de beste korteverhalenbundel.

Reactie plaatsen

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.