Feminisme toen & nu

Feminisme leeft. In de media, op universiteiten, op de werkvloer: het is terug in het maatschappelijk debat. Eind 19e en begin 20e eeuw protesteerden vrouwen tegen uitsluiting in onderwijs en arbeid met als hoogtepunt de strijd voor vrouwenkiesrecht. In de jaren 60 - 80 van de vorige eeuw speelden er vooral thema’s als abortus, (on-)betaalde arbeid en seksueel geweld. De bekendste feministische actiegroep uit die tijd is Dolle Mina.
Hieronder een selectie van Atria's publicaties en parels uit de collectie over dit onderwerp.

Door Original by J. Howard Miller, artist employed by Westinghouse, poster used by the War Production Co-ordinating Committee [Public domain], via Wikimedia Commons Derivative work Mtmlan84 - https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/12/We_Can_Do_I

Meedoen kan door een datum op de #100wikiwomen lijst te kiezen.

Op de foto: Aktiegroep MVM biedt petitie aan, aan Nora Salomons (vervangt fractieleider Ed van Thijn), 1975 © SpaarnestadPhoto

Handzaam overzicht van de geschiedenis van het emancipatiebeleid in Nederland.

Justine van de Beek © Kick Smeets

“Een pact om beeldvorming omtrent feminisme te verbeteren”, zo omschrijft Justine van de Beek Stellingdames.nl

Dolle Mina-actie openbaar plasrecht op 24 januari 1970 © Jan Timmer, Collectie IAV - Atria

Wildplassen is van alle tijden, net als de strijd om openbaar plasrecht voor vrouwen. Een greep uit het archief.

Portret van Mary Wollstonecraft die in 1792 'A Vindication of the Rights of Woman' schreef

Bij het verschijnen van een nieuwe vertaling van Mary Wollstonecraft’s A vindication of the rights of woman sprak Renée Römkens op 7 september in SPUI25 een lofzang uit.

gloria-wekker_jean-van-lingen.jpg

Prof. dr. Gloria Wekker hield op 29 maart een lezing bij Atria over de totstandkoming, inhoud en ontvangst van haar boek White Innocence (2016).

f-lab-amina-wadud.jpg

Speciale gast Amina Wadud ging op 13 mei in dialoog met een twintigtal feministische opiniemakers en publicisten.

Het F-Boek

Het boek bevat essays van ruim zestig auteurs over de staat van het feminisme, prachtige foto’s, illustraties en beeldende kunst.

moving lesbians filmteasers oral history

Atria produceerde de film Moving Lesbians met fragmenten uit de levensverhalen van lesbiennes die in grote mate bijdroegen aan de zichtbaarheid en emancipatie van lesbische vrouwen in Nederland vanaf de jaren ‘60 van de vorige eeuw.

Rosa Luxemburg spreekt tijdens het Internationale Socialistische Congres in Stuttgart. 1907 Foto Collectie-IAV

Internationale Vrouwendag wordt elk jaar gevierd op 8 maart. In het begin was de verbetering van vrouwenrechten, vooral het vrouwenkiesrecht, het doel.

Boek Melati van Java

Ooit kende elke lezeres in Nederland haar naam. Melati van Java schreef talloze romans die vaak herdrukt werden.

Affiche voor de tentoonstelling De Vrouw 1813-1913 © Drupsteen

Pamfletten, congressen, debatten en demonstraties zijn bekende feministische actiemiddelen. Dat Nederlandse feministen tegen het einde van de 19e eeuw ook tentoonstellingen organiseerden is minder bekend.

Optocht Promotie Posthumus-van der Goot © Collectie IAV-Atria

Willemijn Posthumus-van der Goot, eerste vrouwelijke gepromoveerde econoom, richtte samen met Johanna Naber en Rosa Manus in 1935 het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (IAV) op.

CBS: hoe verdelen vrouw en man werk, zorg en invloed?

Hoe presenteer je cijfers zonder te vervallen in stereotypen? Dat vroeg ik me af na het zien van het verhaal ‘Hoe verdelen vrouw en man werk, zorg en invloed?’

Foto uit een affiche voor de actie: 'geen jaar, maar een leven voor de vrouw'. Het jaar 1975 © Ellen Foppe Collectie IAV
 

Dolle Mina
Special

Dolle Mina was een linkse, radicaal feministische actiegroep, ontstaan in december 1969. Met ludieke acties wilde Dolle Mina de rechten van de vrouw verbeteren.

Wij vrouwen eisen Abortus Vrij demonstratie Jaap Edenhal in1978 Fotograaf Bertien van Manen

Een overzicht van de tweede feministische golf: een spectaculaire opleving van een oudere beweging.

Karlijn Olijslager © Marieke Lucas

Karlijn Olijslager doet promotieonderzoek naar vrouwententoonstellingen als onderdeel van het actierepertoire van de Nederlandse vrouwenbeweging tegen het einde van de 19e en in de 20e eeuw.

Tafelsessie met Eveline Blitz: Hoe zorgen we dat de politici weer naar de burgers luisteren? Foto: Mieke Schlaman.

Voldoet onze parlementaire democratie nog wel aan de eisen van deze tijd? En hoe staat het met de deelname van vrouwen aan het politieke proces?

Aletta van nu Dylan van Rijsbergen

Voor het F-boek: schreef hij "Het feminisme heeft mannen een andere manier van kijken te bieden. "

Aletta Jacobs olieverfschilderij van Isaac Israels © Collectie IAV - Atria

"Vreest niet de Vrouw der toekomst, Broeder!", zo sprak Aletta Jacobs.

De 10e mei 1970 werd uitgeroepen tot ongehuwde moederdag. Foto: Eva Besnyö
 

Dolle Mina tijdbalk
Special

Alle acties van Dolle Mina op een rij: vanaf januari 1970 tot en met 1978.

Aletta van nu Roos Wouters

Politicoloog Roos Wouters (auteur: Fuck ik ben een feminist) noemt zich een femanist. Want emanciperen kunnen we niet alleen, en ook mannen hebben last van knellende rolpatronen.

Typemachine van Johanna Naber
 

Schrijvende vrouwen
Special

Beknopte geschiedenis van schrijfsters door de eeuwen heen.

Samenwerking Quing Fragen project

In de database FRAGEN vindt u feministische teksten uit 27 EU landen, Turkije en Kroatië die van belang zijn geweest voor de ontwikkeling van het feministisch gedachtegoed vanaf de 'tweede feministische golf' tot heden

Portret van Joke Smit, omstreeks 1970, fotograaf:G. Mandersloot & J. Powell

Joke Smit verwierf grote bekendheid met haar artikel Het onbehagen bij de vrouw, dat als beginpunt van de 'tweede feministische golf' in Nederland wordt beschouwd.

Vrouwen voeren propaganda voor vrouwenkiesrecht in Amsterdam, 15 februari 1914 © onbekend Collectie IAV-Atria

Tientallen jaren werd een ware strijd geleverd voor vrouwenkiesrecht door vrouwen van diverse politieke stromingen. In 1919 kregen vrouwen het felbegeerde actief kiesrecht, waardoor ze zelf mochten stemmen.  

Mannenbond collectie Atria - IAV

Deze heren zijn leden van het Bestuur Vereeniging Mannenbond voor Vrouwenkiesrecht. In de collectie,  de statuten van deze vereniging.

Portret van Cécile en Elsa

Deze lente won de biografie van Elisabeth Leijnse, Cécile en Elsa, strijdbare freules, de Erik Hazelhoff Biografieprijs. Een terechte winnaar.

Overheidscampagne Een slimme meid is op haar toekomst voorbereid 1989 © onbekend Collectie IAV-Atria

Aanleiding is een boek over 50 jaar emancipatiebeleid in Nederland, dat wordt geschreven door Anneke van Doorne-Huiskes en Joop Schippers, in nauwe samenwerking met Atria.

Demonstratie vrouwen in Spijkenisse, januari 2016. © ANP Foto

Feministes lijken de laatste tijd steeds vaker lijnrecht tegenover elkaar te staan bij de interpretatie van misstanden in de islam en sekseongelijkheid in niet-Westerse culturen.

Mounir Samuel © Hannah Lipowsky

Mounir Samuel is politicoloog, opiniemaker, publicist en auteur van Egyptisch-Nederlandse afkomst. Onlangs verscheen zijn romandebuut Liefde is een rebelse vogel.

Afscheidsbijeenkomst Gloria Wekker

'Nesten bouwen op een winderige plek', die prachtige oratie van Gloria Wekker in 2002 staat me nog levendig voor de geest.

Aandacht - Amsterdam 2004 © Gon Buurman

Gon Buurman (1939) staat bekend staat als één van de belangrijkste fotografen van de 'tweede feministische golf' in Nederland (1960-1980). Haar iconische portretten staan bekend om diversiteit en de inclusiviteit van sociale minderheden.

Hoezen van LP's van Coby Schreyer

De koningin van het protestlied van de tweede feministische golf was Cobi Schreijer (1922-2005) met liederen als: ‘Rebelse meid’, ‘Meisje op fabriek’ en het ‘Abortuslied’.